CHP zeytin üreticisinin sorunlarını meclise taşıdı
CHP Aydın Milletvekili ve TBMM İçişleri Komisyon Üyesi Evrim Karakoz, zeytin üreticisinin sorunlarıyla ilgili Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'ya bir dizi soru yöneltti
Ülkemizin en önemli tarımsal ürünleri arasında yer alan zeytin ve zeytinyağı ile 3 milyona yakın insan geçiniyor. Aydın’da zeytin üreticilerinin sorunlarını dinleyen CHP Aydın Milletvekili Evrim Karakoz, konuyu TBMM gündemine taşıdı, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması için soru önergesi verdi. Meclis Araştırma Komisyonu kurulması için çalışmalar yapıyor.
Artan girdi maliyetleri karşısında zeytin üreticisinin para kazanamadığını belirten Karakoz, “Girdi maliyetleri döviz cinsinden artıyor. Dane zeytine 4 yıldır kiloda 15 kuruş, zeytinyağına 9 yıldır litrede 80 kuruş gibi düşük destekler veriliyor. Katma değerin artması ve dünyada fiyat belirleyici konumuna gelmek istiyorsak mutlaka zeytin ve zeytinyağına yönelik destekleme primleri yükseltilmelidir” dedi.
Ülkemizin, dünyada sofralık zeytin üretiminde 3., zeytinyağı üretiminde 5. olduğunu ifade eden CHP’li Karakoz, “İspanya, İtalya ve Yunanistan ile rekabet etmek, zeytinyağı ihracatını artırmak istiyorsak AB Gümrük Birliği Antlaşması revize edilmeli, kota kaldırılmalı. AB üreticine 3,63 Euro’ya satılan 1 litre zeytinyağı için 0.90 Euro destek veriyor, biz 120 lira fiyat için 80 kuruş destekleme primi veriyoruz. AB kendi satış fiyatının 4’te 1’ini verirken biz 150’de 1’ini veriyoruz. Bu şartlarda rekabet etmek, ayakta kalmak ve üretmek çok zor, destekler mutlaka arttırılmalı ve en az litre de 11 lira olmalı” çağrısı yaptı.
Karakoz’un Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya yönelttiği sorular şunlar;
“Zeytinyağı için uygulanan destekleme priminin 2013’de kilo başına 70 kuruş iken 9 yıl boyunca hiç artmadan 80 kuruş olmasını, hızla artan girdi maliyetleri karşısında yeterli buluyor musunuz? Hasat maliyetinin litrede 60 lirayı geçtiği, zeytin toplama yevmiyesinin 450-500 lirayı bulmuşken, döviz kuruna bağlı sürekli artan girdi maliyetlerinin ne kadarı 80 kuruşluk bu prim ile karşılanabilecek?”
“Destekleme primlerinin 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 19. madde (b) bendi gereği üreticiye "üretim maliyetleri, iç ve dış fiyatlar dikkate alınarak fark ödemesi desteği" olarak kilo başına yaptığınız 15 kuruşluk fark ödemesini yükseltmez misiniz? 5 kg zeytinden bir kg yağ elde edildiği hesabıyla, sofralık zeytine zeytinyağı için ödenen primin 5’te 1’i oranında destek vermeyi neden düşünmüyorsunuz?”
“Bu prim sistemi ve destekleme miktarlarıyla, yerli üreticinin dünyada söz sahibi İspanyol, İtalyan ve Yunanlı üreticilerle rekabet edebileceğini düşünüyor musunuz?”
“Zeytinyağının Marmara, Ege ve Akdeniz dışındaki bölgelerimizde tüketim miktarının arttırılması yönünde yapmış olduğunuz herhangi bir çalışma var mıdır? Varsa bu çalışmalar nelerdir?”
“Zeytinyağı adı altında üretilen, yönetmeliklerle güvence altına alınan TAĞSİŞ ürünlerin satışına nasıl seyirci kalıyorsunuz? Neden TAĞSİŞ ürünlerin satışının engellenmesi için bir çalışma yapmıyorsunuz?”
“Türkiye-AB Gümrük Birliği Antlaşması’na göre tüm sanayi ürünlerinin gümrüğü karşılıklı sıfırlanırken zeytinyağı ihracat kotasının 100 ton olarak belirlenmesi, 100 ton üzerine vergi konması, yükselen fiyat nedeniyle bizi tercih etmeyen ülkelere vergisiz satış yapılabilmesinin önünü açacak Türkiye-AB Gümrük Birliği Antlaşması’nın revize edilmesi için neden çalışma başlatmıyorsunuz?”
“İspanyol üretici 1 litre için 1,35 Euro prim alırken dünyanın en kaliteli zeytinlerinden birini üreten, gerçekçi desteklerle dünyada söz sahibi olabilecek, zeytine katma değer katabilecek üreticimizin primini 15 lira düzeyine çıkartacak çalışmayı yapma gereğini neden duymuyorsunuz?”
“Tarım Kanunu'nun 21. maddesi ‘Bütçeden ayrılacak kaynak, GSMH’nin yüzde birinden az olamaz’ diyor. Devletten alacaklı olan çiftçiye neden bütçeden hak ettiği ödemeyi yapmıyorsunuz?”
“2021’de 230 bin ton, 2022’de 420 bin ton zeytinyağı üreten ülkemiz aynı iklimdeki İtalya, İspanya ve Yunanistan’ın hep gerisinde. Zeytin ve zeytinyağı veriminin yükselmesi için ne yapıyorsunuz?”
“2018’den bu yana termik santraller, madenler ve otoyollar için 3573 sayılı Zeytinciliğin Islah ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkındaki Kanun’un 20. Maddesindeki kamu yararı gerekçesiyle kaç hektarda kaç zeytin ağacı kesildi? Bakanlık olarak zeytin ve zeytinyağında rekabet etmeye çalıştığımız İspanya, İtalya ve Yunanistan’da kesilen zeytin ağacı var mı diye bir araştırma yaptınız mı?”
“Hayvanların girişi yasaklanmışken, enerji ve maden şirketlerinin binlerce ağacın keserek bu alanlara girmesi tarımsal üretime, ülke ekonomisine, zeytin ve zeytinyağı üretimine zarar vermez mi?”
“Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi uzmanların da katıldığı Ulusal Resmi Tespit Heyeti 2023-24’e ait rekolte çalışmasını ne zaman yapacak ve açıklayacaksınız? Küresel ısınma kaynaklı iklim değişikliği ile değişen yağış zamanları ve yağış miktarının bu yıl zeytin çiçeklerine ne kadar zarar verdiğine yönelik tespit çalışma yaptınız mı? Yaptıysanız nasıl bir destekleme planı hazırlayacaksınız?”
“Aydın’ın Bozdoğan, Buharkent, Çine, Didim, Efeler, Germencik, İncirliova, Karacasu, Karpuzlu, Köşk, Koçarlı, Kuşadası, Kuyucak, Nazilli, Söke, Sultanhisar ve Yenipazar ilçelerindeki zeytinliklerde halkalı leke veya kuşgözü lekesi hastalığına rastlandı mı? Rastlanmışsa gereken ilaçlamalar hemen yapıldı mı? Hastalıkla ilgili yapılan mücadele de üreticiye hangi destekleri veriyorsunuz?”